Samenvatting uit Zwanger! 2010 blz. 87:

Pijn is niet fijn!

Waarom geen pijnbestrijding bij iedere bevalling?

Bevallen doet zeer en die pijn heeft een functie. Maar wat als je die pijn ondraaglijk vindt? Gelukkig is pijnbestrijding tegenwoordig in opmars. En sinds eind 2008 is er een nieuwe richtlijn van kracht, die bevallende vrouwen dag en nacht adequate pijnbestrijding garandeert.

Pijn bij de bevalling heeft een doel. Allereerst weet je door de weeën dat je bevalling begint. Ten tweede zorgt de pijn ervoor dat je lichaam endorfine aanmaakt. Dit is een lichaamseigen, morfine-achtig hormoon, dat maakt dat je de pijn beter verdraagt en in een “roes” terechtkomt. Daardoor komen je weeën beter op gang en vordert je ontsluiting. En zonder ontsluiting geen bevalling. Maar wat zijn je opties als de pijn ondraaglijk is? Als je bevalling stagneert, omdat je daardoor niet meer kunt ontspannen?

Thuisbevalling versus ziekenhuisbevalling

In Nederland krijgt niet iedere vrouw pijnbestrijding aangeboden bij haar bevalling. Dat komt deels doordat zo’n 30% van de zwangeren thuis bevalt. In theorie kan je thuis ook pijnstillers krijgen, maar de mogelijke bijwerkingen zijn tijdens een thuisbevalling niet goed op te vangen. Wil je pijnbestrijding bij een ziekenhuisbevalling, dan moet je daar bijna altijd zelf om vragen. Gelukkig is dat sinds een jaar of 5 meer geaccepteerd. Bovendien is er sinds eind 2008 een nieuwe richtlijn van kracht waardoor voortaan bij een bevalling altijd een ruggenprik mogelijk is.

Dag en nacht adequate pijnbestrijding

De beroepsvereniging van gynaecologen (NVOG), verloskundigen (KNOV) en anesthesiologen (NVA) hebben samen een officieel voorschrift opgesteld, de multidisciplinaire richtlijn “medicamenteuze pijnbehandeling tijdens de bevalling”. Hierin wordt duidelijk gesteld dat van iedere barende vrouw op haar verzoek een adequate vorm van pijnbehandeling moet worden aangeboden. Dus als de pijn tijdens een bevalling te heftig wordt, moet iedere vrouw voortaan op elk moment om een ruggenprik kunnen vragen. Voor ziekenhuizen betekent dit dat zij ervoor moeten zorgen dat ze 24 uur per dag een anesthesist beschikbaar hebben die de pijnbestrijding kan toedienen.

Uitvoerige informatie over voor- en nadelen

Bij de lancering van hun richtlijn meldden de drie betrokken partijen dat er diverse mogelijkheden zijn om tijdens de bevalling met pijn om te gaan en dat de meest effectieve vorm van medicamenteuze pijnbehandeling de zogenaamde ruggenprik is. Maar dat het van essentieel belang is dat iedere vrouw tijdens haar zwangerschap uitvoerig geïnformeerd wordt over pijn, de mogelijkheden van pijnbehandeling en de voor- en nadelen van de verschillende methoden. Want alleen dan kun je als zwangere een weloverwogen keuze maken welke vorm van pijnbestrijding jouw voorkeur heeft. Daarnaast zal uiteraard per individu steeds gekeken moeten worden wat de beste optie is. Ook is toepassing afhankelijk van het stadium van de bevalling.

Verschillende methoden

Er zijn drie vormen van pijnbestrijding met medicijnen, farmacologische pijnbestrijding genoemd die uitsluitend in het ziekenhuis kunnen worden toegediend. Daarnaast zijn er ook methoden die zijn gebaseerd op het stimuleren of remmen van bepaalde functies in je lichaam. Deze niet-farmacologische methoden – dus zonder toediening van medicijnen – kunnen wel thuis worden toegepast.

Pijnbestrijding zonder medicijnen

GeboorteTENS: TENS staat voor: Transcutane Elektrische Neuro Stimulatie. De GeboorteTENS is een apparaatje dat elektrische pulsen geeft via elektrodes die je op je rug plakt. Je kunt zelf de sterkte van de pulsen aanpassen: hoe hoger de sterkte, hoe beter de pijnstillende werking. De stroompulsen van de TENS hebben geen nadelige werking op het hartje van je baby. Meer weten? www.geboortetens.nl

Acupunctuur: Pijnbestrijdende acupunctuur verhoogt de endorfinespiegel in je bloed, werkt ontspannend en weeën stimulerend. Ook vermoeidheid, angst en spanning kunnen met acupunctuur bestreden worden. Omdat het lichaam van de barende vrouw goed toegankelijk is, hebben weinig naalden veel effect.

Hypnose: Een verandering in je bewustzijn, vaak in combinatie met ontspanning. Zelfhypnose is de vorm die gebruikt wordt bij bevallingen. Een hypnotherapeut kan je tijdens je zwangerschap uitleggen wat te doen bij pijn en hoe je de bevalling kunt bevorderen. En doordat je je gevoel voor tijd verliest, lijken de weeën korter.